Kees
Koning gaf nieuwe inspiratie door zijn compromisloze voorbeeld aan
vele van de nog overgebleven activisten na het NAVO-getrouwe besluit
in november '85 tot plaatsing van 48 nucleaire kruisraketten op de
basis Woensdrecht. In die tijd werd Kees actief, terwijl de beweging
in de neergang zat. Hoofdreden voor die neergang: desertie van het
Komitee Kruisraketten Nee, dat het plaatsingsbesluit accepteerde.
Kees droeg bij aan het weer oplaaien van de verzetsvlam.
Vreedzaam
revolutionair
Kees was een realist met zijn heldere wereldanalyse en humaan en
moedig activisme. Hij was een van de schaarse vreedzame
revolutionairen die Nederland voortbracht. Hij praktiseerde de
ploegschaar-strategie (het omsmeden van wapens tot ploegscharen),
maar niet de complete strategie. Als christen-anarchist, maar ook
omdat gevangenzitten ten koste ging van actievoeren, lapte hij soms
de ploegschaarregels van openlijke actie en het niet uit de weg gaan
van arrestatie aan zijn laars. Vanuit zijn anarchistische visie zei
hij: "Ik doe iets niet omdat het geboden is, maar omdat het goed is,
zelfs als het desondanks verboden is; ik laat iets niet achterwege
omdat het verboden is, maar omdat het slecht is, ook als het
desondanks geboden is." Tijdens zijn vele gevangenschappen
onderhield hij goede contacten met medegedetineerden en meestal ook
met het personeel. Niettemin werd hij enkele malen ernstig
mishandeld voor verzet tegen wat hij als 'ontmenselijkende
bajesregels' ervoer.
Koerdische kwestie
Zeer vroeg op Nieuwjaarsmorgen '89 sloeg hij op de basis
Woensdrecht, samen met de arts Co van Melle, met bijlen in op
NF-5-jachtbommenwerpers, die daar waren geparkeerd in afwachting van
overdracht aan de Turkse luchtmacht. Diverse van deze toestellen
werden later ingezet tegen de Koerden. Tijdens de rechtzaak na de 1
januari-actie verklaarde Kees: "Per drie seconden laten we een kind
sterven. In diezelfde korte tijd geven we 150 duizend gulden aan
bewapening uit. Ik wil later niet hoeven zeggen: ik stond erbij en
keek ernaar. We gingen met bijlen die rottoestellen te lijf omdat ze
moordende wapentuigen zijn, die op geen enkele wijze respect voor
menselijk leven uitdrukken." De actie bracht publieke aandacht voor
het lot van de Koerden en het misdadig gedrag van de Nederlandse
regering, wapenleverancier van Turkije. Co en Kees zetten met hun
actie de Koerdische kwestie op de politieke agenda.
Voor sociaal-activisten heeft hij de actiedoelen en -middelen scherp
weten te stellen, op basis van zijn door velen gedeelde analyse van
de wereldsituatie. Die analyse was niet nieuw, maar in het rijke
deel van de wereld grotendeels vergeten of verdrongen door brood en
spelen. Zonder hem zou het aantal toegewijde vredeswerkers in ons
land waarschijnlijk minder zijn dan het nu is. Zij zetten, in
wereldverband, de geweldloze strijd voort, voor ontwapening,
rechtvaardigheid, behoud van aarde en leven.
Hongerstakingen
Een van de door Kees gebruikte actiemiddelen was de
hongerstaking, die hij een drietal keren langdurig aanging. De
eerste begon hij in februari '89 voor de duur van 39 dagen. De
tweede hield hij datzelfde jaar in de Scheveningse gevangenis: "Uit
solidariteit met de tien miljoen in Turkije onderdrukte Koerden, ga
ik in hongerstaking tot Nederland zijn wapenleveranties aan Turkije
heeft afgelast." Voor hem drukte de hongerstaking "verbondenheid uit
met al wat leeft" en tevens solidariteit "met de slachtoffers van de
miljardenverkwisting voor bewapening".
Eind 1990, aan de vooravond van de tweede Golfoorlog, vertrok hij
met een Duitse vredesgroep naar Irak om zich tussen de legers van
Saddam Hoessein en die van 'Operation Desert Storm' op te stellen.
Tevergeefs hoopte Kees op duizenden die hetzelfde zouden doen.
Voorafgaand aan het vertrek naar Irak publiceerde de vredesgroep een
verklaring: "Met de beëindiging van de Koude Oorlog begint een nieuw
tijdperk in de wereldgeschiedenis. Wij willen niet dat dit het
tijdperk zal worden van een meedogenloze strijd om de schaarser
wordende grondstoffen. Het is onze hoop en ons streven dat nu
eindelijk het tijdperk begint waarin de mensheid de oorlog als
legaal instituut afzweert en leert om haar conflicten met eerbied
voor elkaars standpunten en zonder beschadiging van de aarde op
geweldloze wijze op te lossen."
Kees vertoefde in Irak enige tijd in een woestijnkamp aan het front.
Mede-iniatiefneemster van het kamp, de Britse vice-voorzitster van
de Campagne voor Nucleaire Ontwapening (CND), Patricia Arrowsmith,
noemt - ondanks de tegenvallende deelname - het kamp "van historisch
belang. Wij hebben een nieuw precedent geschapen voor internationale
actie ter vermijding van oorlog. Ik ben me niet bewust van enige
soortgelijke actie in het verleden, waarbij alles bij elkaar 150
mensen uit twintig verschillende landen - onder wie een 80-jarige -
betrokken waren, waarbij zowel tijdens het voorspel tot de oorlog
als tijdens de eerste twee weken van de strijd, in een oorlogszone
vredesactivisten zaten. Als er opnieuw oorlog dreigt moeten we weer
zoiets doen."
Inbreker
Om aan achtergehouden informatie over wapenleveranties te komen,
ontpopte Kees zich als vakkundig inbreker, zij het dat hij na één
van de vier inbraken bij wapenfirma's, samen met zijn metgezellen én
de papieren buit door de politie werd ingerekend. Een inbraak bij
Philips Usfa leverde stof voor een onthullende publicatie over de
praktijken van dit bedrijf.
Kees Koning was ook een idealist, maar wel op basis van zijn
wereldanalyse. Naar aanleiding van de oorlog in voormalig
Joegoslavië schreef hij vanuit de Bossche gevangenis: "Voorlopig
blijken de wapens nog niet tot zwijgen gebracht te kunnen worden en
slepen miljoenen mensen zich moeizaam door de winter heen, met angst
voor de dag van morgen. Dat het verzet in ieder geval mag bereiken
dat het Visioen niet dooft. De kleintjes van onze generaties
verwachten dat wij hen een leefbare wereld nalaten. En als
ongeschoolde [vredes-]arbeiders (niemand weet hoe het precies moet)
sleutelen we vastberaden verder. Het militairisme dient als het
meest kwaadaardige gezwel verwijderd te worden, de
Noord-Zuid-relatie moet koste wat kost gesaneerd worden en de
vernietigende roofbouw op Moeder Aarde zal hoe dan ook moeten
stoppen. Voorlopig nog maar niet met pensioen!"
Kees was een internationalist. Zo heeft hij als onwikkelingswerker
in India en later tijdens vredesreizen in Irak, Koerdistan en
Joegoslavië slachtoffers van onderdrukking of oorlog een hart
onder de riem gestoken. Daarnaast was hij een multi-activist, niet
slechts voor ontwapening en vrede, maar ook voor het milieu (al
sinds de jaren-70), de Derde Wereld, vluchtelingen, en
vrouwenstrijd.
Kees' betekenis kan ook blijken uit de enorme media-belangstelling
voor zijn acties, alsmede de grote opkomst bij zijn begrafenis.
Tegen hem gerichte brandstichting legde eerst zijn huisje in de as
en later het gebouw van het Eindhovense Emmaus, waar hij naast
woonde. In de kringen van zijn orde (de oblaten van Sint Franciscus
van Sales) en ook religieuzen voor de vrede, was en is men hem
toegedaan. Kees leefde in zelfgekozen armoede en had lak aan
andermans vertoon van belangrijkheid; hij had geen capsones.
Bisschop Bär, de hoofdlegeraalmoezenier, verfoeide hem, die eens
aalmoezenier was.
Geweldloosheid
In de vredesbeweging was er zo hier en daar kritiek op Kees.
Enkele activisten - onder wie anti-papen - vertrouwden Kees niet,
louter omdat hij priester was. Die kritiek is - getuige Kees' leven
- zeer onterecht. Ook was er kritiek op Kees en zijn
collega-ploegschaaractivisten vanwege hun gebruik van geweld, ter
omsmeding van wapentuig. Daarover zei hij: "Een kind dat met vuur
speelt wordt op de vingers getikt; een overheid die met vuur speelt
dient op zijn straaljagers te worden getikt." Ook zei hij: "Het
militarisme heeft zijn bestaansrecht verloren. Het materieel is
alleen nog goed om omgesmeed te worden. Het eigendomsrecht waar in
dit verband mee geschermd wordt, is niet meer relevant aangezien dit
afhankelijk is van het bestaansrecht." Kees verafschuwde geweld
tegen mens en dier. Naar eigen zeggen zou hij zelfs een agressieve
hond van de bewakingsdienst van militaire bases geen trap geven.
Kees hield het ideaal van geweldloosheid hoog.
